تمدن اسلامی و پزشکی

وقتی دین اسلام ظهور کرد ، یکی از موضوعاتی که این دین آسمانی روی آن بسیار تکیه داشت تعلیم و تعلم بود و آنچنان ارزش علم و عالم را بالا برد که خداوند در قرآن مجید به قلم و ابزار نوشتن و آنچه می نویسند قسم خورده است . و پیامبر اسلام (ص) می فرماید : خواب عالم از عبادت جاهل بهتر است. و یا : نظر کردن به صورت عالم عبادت است . و هزاران سخن از معصومین در این رابطه نقل شده است.

تأثیر این اهمیت و ارزش دادنها به علم در اسلام علاوه بر آشنائی مردم با معنویات و احکام الهی سبب شد که در اواخر قرن اول هجری نهضت علمی مهمی در بین مسلمین ا یجاد شود و شوق وصف ناپذیری به کس ب علوم مختلف ایجاد شده وا رزش کتاب و کتابخانه بالا رود بطوریکه در آن زمان در کتابخانه قاهره یک میلیون و در کتابخانه طرابلس شام سه میلیون و در کتابخانه بزرگ خراسان نیز همین مقدار کتاب وجود داشت و تنها در اسپانیا سالیانه حدود هفتاد تا هشتاد هزار جلد کتاب تهیه میشده است . در حالیکه در همان موقع در اروپا فقط 500 جلد کتاب آنهم مربوط به مذهب و دین مسیحیت وجود داشت . این شوق و روی آوری به تحصیل علوم مختلف باعث پیشرفت سریع در علومی مانند طب و پزشکی ، شیمی ، فیزیک ، ریاضیات و نجوم و غیره شد، و دانشمندان بزرگی پا به این صحنه انقلاب بزرگ علمی فر هنگی گذاشته و تاریخ علم را مدیون خود کردند.

دلامبر در این رابطه می نویسد:

((خدمت مسلمین تنها این نبود که علم را از راه تحقیق و اکتشاف ترقی دهند بلکه روح مخصوصی در آن دمیده و به وسیله نوشتن و گفتن تحریر و نگارش و مدارس عالیه آنرا در دنیا اشاعه و انتشار دادند و در بنای علوم و معارف اروپا از این راه احسانی نمودند که نمی توان برای آن حدی تصور کرد و مسلمین ،قرنها استاد علوم و فنون ملل اروپا بودند.))

در حقیقت تمدن اسلا می را می توان بنیان و پایه گذاری انقلاب علمی اروپا دانست ، و اگر تمدن اسلامی نبود یقینا غرب به این زودی از خواب گرانی که در آن فرورفته بود ، بیدار نمی شد.

دکتر ماکس میرهوف می نویسد:

((خلاصه علوم ش رق مانند باران رحمت بر خاک خشک ا روپا بارید و آنرا حاصلخیز س اخت کم کم اروپائیان با علوم شرق آشنا شده کتابهایی در جراحی امراض زنانه و ناخوشیهای چشم نوشتند)).

و مسیو لیری می نویسد:

((اگر مسلمانان بر روی صفحه تاریخ ظاهر نشده بودند نهضت علمی اروپا قرنها عقب می افتاد)).

و گوستاولو بون می نویسد:

((تمام دانشمندانی که قبل از قرن پانزدهم میلادی در اروپا ظاهر شدند کسانی بودند که علوم آنها منحصر به آن چیزهایی بود که از روی کتابهای مسلمین یاد گرفته بودند .برای دانشمندانی مانند : روژباکن، لئونارپیز ، ارنود ویلنووی ، ریمون ، سانتوسا، آلبرت کبیر، آلفونس دهم و غیره، تنها مرجع علمی آ نها کتابهای مسلمانان بوده است و به قول موسیورنان ، آلبرت کبیر هر چه دارد از ابن سینا است، و سان توما نیز هر چه در فلسفه می دانست از ابن رشد بوده است)).

اولین مبحثی که در رابطه با تمدن اسلامی ذکر می شود ، کتاب و کتابخانه در دوران تمدن است.