تمدن اسلامی و نهضت علمی اروپا

با ظهور اسلام، یکی از موضوعاتی که این دین آسمانی روی آن بسیار تکیه داشت تعلیم و تعلم بود و آن چنان ارزش علم و عالم را بالا برد که خداوند در قرآن مجید به قلم و ابزار نوشتن و آنچه می نویسند قسم خورده است. پیامبر اسلام (ص) می فرماید: «خواب عالم از عبادت جاهل بهتر است» و در سخن دیگری می فرماید: «نظر کردن به صورت عالم عبادت است». در این رابطه هزاران سخن از معصومین نقل شده است.

تأثیر این اهمیت و ارزش دادن به علم در اسلام علاوه بر آشنائی مردم با معنویات و احکام الهی سبب شد که در اواخر قرن اول هجری نهضت علمی مهمی در بین مسلمین ا یجاد شود و شوق وصف ناپذیری به کسب علوم مختلف ایجاد شده و ارزش کتاب و کتابخانه بالا رود. به طوری که در آن زمان در کتابخانه قاهره یک میلیون و در کتابخانه طرابلس شام سه میلیون و در کتابخانه بزرگ خراسان نیز همین مقدار کتاب وجود داشت و تنها در اسپانیا سالیانه حدود هفتاد تا هشتاد هزار جلد کتاب تهیه می شد. این در حالی است که در همان زمان در اروپا فقط 500 جلد کتاب آن هم مربوط به مذهب و دین مسیحیت وجود داشت.

این شوق و روی آوری به تحصیل علوم مختلف باعث پیشرفت سریع در علومی مانند طب و پزشکی، شیمی، فیزیک، ریاضیات و نجوم و غیره شد. دانشمندان بزرگی پا به این صحنه انقلاب بزرگ علمی فر هنگی گذاشته و تاریخ علم را مدیون خود کردند. دلامبر در این رابطه می نویسد:

«خدمت مسلمین تنها این نبود که علم را از راه تحقیق و اکتشاف ترقی دهند بلکه روح مخصوصی در آن دمیده و به وسیله نوشتن و گفتن تحریر و نگارش و مدارس عالیه آنرا در دنیا اشاعه و انتشار دادند و در بنای علوم و معارف اروپا از این راه احسانی نمودند که نمی توان برای آن حدی تصور کرد و مسلمین، قرن ها استاد علوم و فنون ملل اروپا بودند».

بنابراین تمدن اسلامی را می توان بنیان و پایه گذاری انقلاب علمی اروپا دانست، و اگر تمدن اسلامی نبود یقیناً غرب به این زودی از خواب گرانی که در آن فرورفته بود بیدار نمی شد.

در همین رابطه دکتر ماکس میرهوف می نویسد: «علوم شرق مانند باران رحمت بر خاک خشک اروپا بارید و آن را حاصلخیز ساخت. کم کم اروپائیان با علوم شرق آشنا شده و کتاب هایی در جراحی امراض زنانه و ناخوشی های چشم نوشتند». و مسیو لیری می گوید:

«اگر مسلمانان بر روی صفحه تاریخ ظاهر نشده بودند نهضت علمی اروپا قرنها عقب می افتاد». و گوستاولوبون می نویسد:

«تمام دانشمندانی که قبل از قرن پانزدهم میلادی در اروپا ظاهر شدند کسانی بودند که علوم آنها منحصر به آن چیزهایی بود که از روی کتاب های مسلمین یاد گرفته بودند. برای دانشمندانی مانند روژباکن، لئونارپیز، ارنود ویلنووی، ریمون، سانتوسا، آلبرت کبیر، آلفونس دهم و غیره، تنها مرجع علمی آ نها کتاب های مسلمانان بوده است و به قول موسیورنان، آلبرت کبیر هر چه دارد از ابن سینا است، و سان توما نیز هر چه در فلسفه می دانست از ابن رشد بوده است».

اولین مبحثی که در رابطه با تمدن اسلامی قابل ذکر است، کتاب و کتابخانه در دوران تمدن است.

فایل های پیوست
نظرات

ثبت نظرات کاربران

نظر خود را وارد نمایید
* موارد ستاره دار الزامی است