تدابير فصل بهار از دیدگاه طب سنتی

تدابير نوروز در طب سنتي

دو زمان در سال از اهميت بسيار بالايي برخوردار است: قبل از پاييز و قبل از بهار، چون هوا به شدت تغيير مي‌كند (اما بين فصول پاييز و زمستان يا بين بهار و تابستان تغيير خيلي زياد نيست)، بنابراين تدابير اين دو زمان هم بسيار مهم است، از جمله تدابير نوروز كه در ايران، قبل از بهار است.

تدابير فصل بهار

بهار، مزاج گرم و تر دارد، يعني طبيعت و بدن به سمت گرمي و تري حركت مي‌كنند، بنابراين خود به خود بايد مصرف خوردني‌ها و نوشيدني‌هاي گرم و تر (مانند نان، گوشت‌ها، برنج، مواد شيرين و شيريني‌ها) كاهش پيدا كند.

در زمستان اجازه خوردن غذاي نسبتا زياد داده مي‌شود، اما در  بهار نه! بهار، بيشتر فصل پاكسازي بدن از مواد زائد جمع شده در بدن بر اثر مصرف مواد سنگين در فصل زمستان مي‌باشد. شايد يكي از علل خوردن ماهي در  رسم شب عيد به همين دليل باشد، چون ماهي يك گوشت سبك و خنك است. در فصل بهار مصرف ميوه‌ها، شربت‌هاي رو به خنكي (مانند شربت به ليمو، آبليمو، سكنجبين رو به ترش، زرشك، انار، آلو و تمبرهندي تازه) مفيد است. براي تهيه اين شربت‌ها بايد مثلاً مقداري تمرهندي يا زرشك را چند ساعت خيس كرد. بعد دست‌ها را شسته و دستكش يكبار مصرف به دست کرده و آنها را در ظروفي كه حالت توري مانند دارند، چنگ بزنند تا لِه و با هم مخلوط شوند. با صاف كردن آن از صافي، عصاره خارج مي‌شود. مقداري (حدود يك سوم حجم آن بسته به اندازه تمايل به شيريني و ترشي) شكر يا پودر قند به آن اضافه شود. روي حرارت آن را هم بزنند تا كم حجم و غليظ شود. به اين ترتيب مايه شربت به دست مي‌آيد. مصرف اين شربت در روزهاي آخر زمستان و اول بهار مفيد است. مي‌توان به اين شربت مقداري خاكشي  هم افزود. چون خاكشي  تميزكننده و دفع‌كننده مواد زائد و خنك‌كننده بدن است و براي كبد هم بسيار مفيد است.

خوردن آش آلو، آش سكنجبين، آش انار، آش دوغ (آش‌هاي رو به خنك)، آش‌هاي حاوي آب يا عصاره زرشك يا انار يا سماق هم مفيد است. محتويات اين آش‌ها به اين صورت است كه بيشتر حاوي سبزيجات تازه و داراي مقداري لپه و برنج مي‌باشند. مي‌توان گوشت‌هاي لطيفي مثل بال يا گردن مرغ يا مختصري از گوشت‌ چرخ کرده و قلیه شده بره در آن استفاده نمود. در نيم ساعت آخر پخت آش، يكي از موارد گفته شده (مثلا يك فنجان آبغوره، آب انار، آب زرشك، سكنجبين ملس يا آب ليمو) را مي‌توان اضافه نمود. مي‌توان به آش‌ها تنوع داد و هر روز يكي از اين موارد را اضافه كرد. اين غذا به‌ويژه براي افراد چاق و تنومند با مزاج گرم و براي اكثر افراد در اين فصل مفيد است، ولي افراد بايد سعي كنند هنگام مصرف اين آش نفخ نداشته باشند، چون اين آش ممكن است باعث افزايش نفخ شود. در صورتي كه معده فرد سرد است، مصرف اين آش مضر است.

گاهي به افراد چاق و تنومند توصيه مي‌شود حدود 2 هفته از اين آش استفاده كنند، اما به برخي افراد توصيه مي‌شود هفته‌اي 2-3 بار از اين آش استفاده نمايند.

استفاده از سبوس در بهار بسيار مفيد است. در كل استفاده از ملين‌ها در فصل بهار خوب است. اسهال خفيف در بهار خوب است. اين آش‌ها هم ملين و خنك هستند. استفاده از خاكشي  در آب دماي اتاق يا كمي ولرم، لينت مزاج مي‌دهد. همچنين مي‌توان آلو يا پودر سبوس گندم يا برنج را در يك فنجان آب ريخت و در صورت نفخ نداشتن معده، صبح ناشتا يا نيم ساعت بعد از غذا از آن استفاده كرد.

استفاده از كاهو سكنجبين، ميوه‌ها و سبزيجات هم در اين فصل بسيار توصيه مي‌شود.

كيفيت گوشت هم در اين فصل خيلي جالب نيست، چون گوسفندها در محل های نگهداری بوده‌اند و پروار شده‌،چربي گرفته و به چرا نرفته‌اند، بنابراين در اواخر زمستان كيفيت گوشت خوب نيست و بهتر است از گوشت آن زمان استفاده نشود. در فصل بهار مصرف گوشت ماهي بيشتر توصيه شده، چون خنك و سبك است. همچنين گوشت پرندگان هم در اين فصل بيشتر از گوشت قرمز توصيه شده است.

در اوايل بهار، تاكيد بر ورود مواد به بدن نيست، بلكه بر خروج مواد زائد از بدن است. اينكه توصيه شده در فصل بهار از ملين استفاده شود، به همين دليل است گفته شده افراد در بهار اگر عادت دارند و اذيت نمي‌شوند به‌ويژه كساني كه حالت تهوع دارند، گاهي با تحريك گلو و ته حلق، استفراغ کرده و محتویات معده را بالا بياورند (با تجويز پزشك). مثلا مي‌توانند يك تا دو ليوان آب گرم با مختصري نمك يا سكنجبين را ناشتا و یکجا بخورند و با تحريك ته حلق، بالا بياورند (با تجويز پزشك) كه در اين فصل توصيه شده است. در اين فصل حجامت (خروج خون از بدن) و اهداي خون نيز مؤكد است. در بهار بايد كلا طعم‌هاي شيرين كمتر مصرف شود و مصرف مواد ترش، آبكي و بي‌طعم افزايش يابد. با اين كار بسياري از موارد آلرژي اوايل بهار يا اواخر زمستان، جوش و دمل‌هاي بهار اتفاق نمي‌افتد. دليل اين جوش‌ها در بهار اين است كه افراد در زمستان پرخوري كرده‌اند و به دليل سرماي زمستان و انجماد اين مواد در بدن هم علائمي ديده نمي‌شود. در بهار چون هوا گرم مي‌شود، اين مواد جمع شده و رسوب كرده از قبل در بدن، شروع به حركت در بدن مي‌كنند و ايجاد جوش، عطسه، تحريك پوست، تحريك سيستم تنفسي، آبريزش، تنگسي نفس و كهير (علائم حساسيت و آلرژي) مي‌كنند. 

فایل های پیوست
نظرات

ثبت نظرات کاربران

نظر خود را وارد نمایید
* موارد ستاره دار الزامی است